Clean Industrial Deal – jak UE chce wspierać przemysł i firmy poprzez obniżki energii?

Wysokie koszty energii, rosnące regulacje i globalna konkurencja stawiają unijny przemysł przed ogromnym wyzwaniem. Jak pogodzić konieczność redukcji emisji z utrzymaniem konkurencyjności? Odpowiedzią ma być Clean Industrial Deal – nowa strategia UE, która poprzez obniżki kosztów energii, wsparcie inwestycyjne i ochronę europejskich firm ma zapewnić stabilne warunki do rozwoju w dobie transformacji energetycznej. Jakie mechanizmy obejmuje ten plan i co oznacza dla przedsiębiorstw?

Filary Clean Industrial Deal 

Dla zapewnienia stabilności przemysłu i wpierania jego konkurencyjność na globalnym rynku Unia Europejska opracowała nową strategię – Clean Industrial Deal (CID). To kompleksowy plan, który ma na celu dostosowanie unijnego sektora przemysłowego do wymogów transformacji energetycznej, jednocześnie chroniąc jego zdolność do skutecznego konkurowania z przedsiębiorstwami spoza UE. Clean Industrial Deal nie jest jedynie zestawem wytycznych – to konkretny plan działań, które mają obniżyć koszty energii, zapewnić finansowanie inwestycji oraz promować innowacyjne rozwiązania technologiczne. 

Strategia ta opiera się na sześciu głównych filarach: 

1. Przystępne ceny energii – zapewnienie firmom stabilnych, przewidywalnych i konkurencyjnych kosztów energii; 
2. Ochrona unijnego przemysłu – mechanizmy zabezpieczające przed nieuczciwą konkurencją spoza UE; 
3. Finansowanie zielonej transformacji – wspieranie przedsiębiorstw w inwestycjach w nowoczesne, niskoemisyjne technologie; 
4. Gospodarka obiegu zamkniętego – zmniejszenie zależności od importu surowców i rozwój recyklingu; 
5. Partnerstwo międzynarodowe – wzmacnianie współpracy z globalnymi liderami zielonych technologii; 
6. Sprawiedliwa transformacja rynku pracy – ochrona miejsc pracy i dostosowanie kompetencji pracowników do nowoczesnej gospodarki. 

Przeanalizujmy poszczególne aspekty Clean Industrial Deal. W jaki sposób UE zamierza wspierać przedsiębiorstwa, aby obniżyć ich koszty energii, zachować konkurencyjność i jednocześnie przyspieszyć transformację w kierunku zrównoważonego rozwoju? 

Przystępne ceny energii – fundament stabilności przemysłu

Koszty energii są podstawowym czynnikiem wpływającym na konkurencyjność przemysłu w Europie. Wysokie ceny szczególnie dotykają przemysł energochłonny i małe oraz średnie przedsiębiorstwa, ograniczając ich możliwości inwestycyjne i podnosząc koszty produkcji. 

Jednym z rozwiązań wspieranych przez UE jest promowanie długoterminowych umów PPA (Power Purchase Agreements). Umowy te pozwalają firmom na zakup energii po stałych cenach przez dłuższy okres, zapewniając stabilność finansową i przewidywalność kosztów. Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) ma odegrać kluczową rolę w redukcji ryzyka związanego z umowami PPA. Ponadto Komisja Europejska pracuje nad ujednoliceniem regulacji dotyczących rynku energii, aby zwiększyć transparentność i dostępność korzystnych warunków zakupu energii odnawialnej. 

Przykłady krajów, takich jak Niemcy i Francja, pokazują, że mechanizmy wsparcia dla PPA są w stanie skutecznie stabilizować rynki energii i wspierać transformację energetyczną. Niemiecki system gwarancji pochodzenia energii odnawialnej sprawia, że przedsiębiorstwa mogą korzystać z niższych cen energii, a jednocześnie wspierać rozwój OZE. 

Wiodące rynki i ochrona unijnego przemysłu 

Aby unijny przemysł mógł konkurować na globalnym rynku, niezbędne jest wprowadzenie mechanizmów chroniących go przed tańszymi, ale mniej ekologicznymi produktami z krajów spoza UE. Jednym z takich narzędzi jest mechanizm CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), który nakłada opłaty na importowane towary o wysokim śladzie węglowym. Dzięki temu unijne firmy nie będą narażone na nieuczciwą konkurencję ze strony producentów spoza UE, którzy nie ponoszą takich samych kosztów związanych z redukcją emisji. 

Komisja Europejska planuje uproszczenie CBAM, aby ograniczyć biurokrację i zwiększyć jego skuteczność. Oprócz tego wsparcie dla przemysłu będzie obejmowało pomoc publiczną i preferencje dla europejskich producentów w zamówieniach publicznych. To oznacza, że rządy państw członkowskich będą miały większą swobodę w promowaniu rodzimych producentów przy realizacji projektów infrastrukturalnych. 

W ramach projektu Omnibus został przedstawiony pierwszy pakiet uproszczeń w obszarze zrównoważonego rozwoju, mający na celu zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw w Unii Europejskiej. Uproszczenia te dotyczą m.in. dyrektywy o sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju (CSRD). 

Finansowanie inwestycji w zieloną transformację 

Transformacja energetyczna wymaga ogromnych nakładów finansowych. UE zamierza przeznaczyć środki z budżetów krajowych i unijnych na wsparcie inwestycji w nowoczesne technologie energetyczne, takie jak: 

• wodór – rozwój technologii zielonego wodoru jako paliwa przyszłości, 
• magazynowanie energii – rozbudowa systemów baterii i elektrowni szczytowo-pompowych, 
• nowoczesne sieci przesyłowe – modernizacja i cyfryzacja infrastruktury elektroenergetycznej. 

Programy, takie jak Fundusz Innowacji czy Europejski Zielony Ład, mają wspierać długoterminową konkurencyjność firm poprzez ułatwienie dostępu do finansowania. Europejski Bank Inwestycyjny zapowiedział zwiększenie nakładów na projekty związane z dekarbonizacją i energooszczędnością. 

Gospodarka obiegu zamkniętego i surowce 

UE dąży do ograniczenia zależności od importu surowców poprzez promowanie recyklingu i efektywnego wykorzystania zasobów. Przykładowe inicjatywy obejmują ponowne wykorzystywanie metali ziem rzadkich, recykling betonu i tworzyw sztucznych. Dzięki temu Europa może stać się bardziej niezależna pod względem surowców. 

W 2024 roku zostały zaplanowane nowe regulacje dotyczące gospodarowania odpadami przemysłowymi, które mają zwiększyć udział materiałów pochodzących z recyklingu w sektorze budowlanym, motoryzacyjnym i elektronicznym. Wsparciem dla firm ma być również specjalny fundusz wspierający innowacje w zakresie obiegu zamkniętego. 

Rynki globalne i partnerstwo międzynarodowe 

Unia Europejska nie tylko wdraża zieloną transformację na własnym rynku, lecz także promuje ją globalnie. Partnerstwa z USA, Japonią i Kanadą otwierają nowe możliwości eksportowe dla europejskich firm zajmujących się innowacyjnymi technologiami energetycznymi. 

Dzięki inwestycjom w zielone technologie UE chce stać się światowym liderem w dziedzinie energii odnawialnej i nowoczesnych rozwiązań przemysłowych. Powstają międzynarodowe inicjatywy współpracy w zakresie regulacji dotyczących handlu emisjami oraz wspólnych badań nad alternatywnymi źródłami energii. 

Kwalifikacje, miejsca pracy i sprawiedliwa transformacja 

Transformacja energetyczna wpłynie na rynek pracy, stawiając wymagania nowych kompetencji. Dlatego UE inwestuje w przekwalifikowanie pracowników i rozwój edukacji w zakresie zielonych technologii. Regiony przechodzące intensywną transformację, w Polsce na przykład Górny Śląsk, otrzymają wsparcie, aby uniknąć marginalizacji gospodarczej. 

Szacuje się, że do 2030 roku powstanie około 1 miliona nowych miejsc pracy w sektorach związanych z zieloną energią i cyfryzacją. Programy unijne będą wspierać rozwój kursów i szkoleń zawodowych oraz ułatwiać firmom rekrutację specjalistów w obszarze transformacji energetycznej. 

Obniżenie kosztów energii poprzez redukcję rezerw gazu 

Obowiązkowe rezerwy gazu generują znaczne koszty dla państw UE. Komisja Europejska planuje reformy, które mogą obniżyć ceny energii poprzez rozwój terminali LNG i inne alternatywne mechanizmy zabezpieczające dostawy gazu. 

Rozbudowa infrastruktury LNG oraz dywersyfikacja dostawców energii to fundamentalne elementy strategii mającej na celu uniezależnienie Europy od rosyjskiego gazu i stabilizację cen. 

Clean Industrial Deal to kompleksowy plan wsparcia unijnego przemysłu w obliczu transformacji energetycznej. Dzięki mechanizmom, takim jak PPA, CBAM i inwestycjom w nowe technologie, europejskie firmy będą mogły skuteczniej konkurować na globalnym rynku i redukować koszty energii. 

Średnio- i długoterminowe efekty CID mogą znacznie poprawić warunki funkcjonowania przemysłu w UE. Przedsiębiorcy z sektorów objętych nowymi regulacjami europejskimi powinny bacznie śledzić rozwój tego programu, aby móc świadomie skorzystać z dostępnych form wsparcia w jak największym stopniu. 

Źródła:

• https://wysokienapiecie.pl/108073-tak-komisja-europejska-planuje-ratowac-przemysl/
• https://www.wnp.pl/energia/koniec-ze-skokowym-podwyzkami-cen-gazu-europa-ma-pomysl-jak-temu-zaradzic,915204.html