Ten tekst przeczytasz w 3 minuty
30. Wrzesień 2025

Jak dekarbonizować ciepłownie w Polsce?

Transformacja energetyczna to wyzwanie, z którym mierzą się dziś wszystkie sektory gospodarki – również ciepłownictwo systemowe.

Polska posiada jedną z największych sieci ciepłowniczych w Europie: około 400 przedsiębiorstw zarządza systemami o łącznej długości ponad 22,5 tys. km. Ciepłownie zapewniają ogrzewanie milionom gospodarstw domowych i instytucji publicznych, ale nadal w dużej mierze opierają się na węglu.

W obliczu zmian klimatycznych i unijnych regulacji redukcja emisji CO₂ w sektorze ciepłowniczym staje się koniecznością. Wymaga to jednak nie tylko inwestycji, lecz także przemyślanej strategii technologicznej, która umożliwi odejście od węgla przy zachowaniu bezpieczeństwa dostaw i stabilności cen.

Dlaczego dekarbonizacja ciepłowni jest konieczna?

Ciepłownictwo systemowe w Polsce wciąż bazuje przede wszystkim na węglu. Oznacza to nie tylko wysokie emisje gazów cieplarnianych, lecz także podatność na zmienność cen uprawnień do emisji.

Dekarbonizacja ciepłowni ma zatem znaczenie zarówno środowiskowe, jak i ekonomiczne. Dzięki zastosowaniu niskoemisyjnych i odnawialnych źródeł energii możliwe jest ograniczenie wpływu sektora na klimat, a jednocześnie zwiększenie przewidywalności kosztów i uniezależnienie się od importu węgla.

Wyzwania związane z modernizacją ciepłowni

Zmiana technologii w ciepłowniach systemowych to proces złożony i kosztowny. Wydatki te obejmują m.in. modernizację infrastruktury wytwórczej, dostosowanie sieci przesyłowych oraz integrację nowych źródeł energii.

Ponadto ciepłownie często operują w mniejszych miastach i gminach, gdzie zasoby finansowe oraz dostęp do nowoczesnych technologii są ograniczone. Problematyczna jest również sezonowość zapotrzebowania na ciepło, która utrudnia optymalizację wykorzystania instalacji przez cały rok.

Przejście z węgla na gaz ziemny i biometan

Jedną z najczęściej rozważanych dróg dekarbonizacji jest zastąpienie węgla gazem ziemnym. To rozwiązanie nie eliminuje całkowicie emisji, ale znacząco je ogranicza – spalanie gazu powoduje około 50% mniej emisji CO₂ w porównaniu do węgla.

Dodatkowym atutem jest możliwość stopniowego przejścia na odnawialny biometan, który może być wtłaczany do tej samej sieci dystrybucyjnej. Biometan jest wytwarzany z odpadów organicznych i nie zwiększa emisji netto – to paliwo neutralne klimatycznie. Czasem jest nawet możliwe uzyskanie ujemnej emisji. Takie rozwiązanie daje ciepłowniom elastyczność: pozwala rozpocząć transformację przy użyciu gazu ziemnego, a następnie przejść na jego odnawialny odpowiednik bez konieczności zmiany infrastruktury.

Wykorzystanie biomasy

Biomasa jest jednym z dostępnych rozwiązań, które umożliwia znaczną redukcję emisji gazów cieplarnianych, o ile jest stosowana w odpowiednich warunkach technologicznych. Przykładem może być planowana modernizacja ciepłowni w Częstochowie, która już przygotowuje się do tego, by do końca 2027 roku chce zrezygnować z węgla, budując infrastrukturę pod spalanie biomasy.

Należy jednak pamiętać, że istniejące kotły węglowe nie są przystosowane do spalania biomasy. Wymagana jest gruntowna modernizacja lub całkowita wymiana instalacji. Co więcej, wybór technologii zależy od rodzaju biomasy – np. słoma, pelety drzewne czy zrębki wymagają różnych parametrów spalania. Decyzja o zastosowaniu biomasy musi więc być dobrze przemyślana i poprzedzona analizą dostępności surowca w danym regionie.

Technologie Power-to-Heat – alternatywa w czasach nadmiaru energii

Coraz większym zainteresowaniem cieszą się również technologie Power-to-Heat, czyli takie, które pozwalają na przekształcanie energii elektrycznej w ciepło. Przykładowe rozwiązania to:

  • Pompy ciepła dużej mocy – efektywne szczególnie w połączeniu z niskotemperaturowymi systemami sieciowymi.
  • Kotły elektrodowe – mogą służyć jako źródło szczytowe, szczególnie w okresach dużej dostępności taniej energii z OZE.

Power-to-Heat pozwala na wykorzystanie nadwyżek energii elektrycznej w systemie – np. w czasie wysokiej generacji z farm wiatrowych – i przekształcenie jej w ciepło. Dzięki temu ciepłownie mogą działać bardziej elastycznie i reagować na zmiany w miksie energetycznym. Jest to jednak dość kosztowne rozwiązanie, gdyż wymaga utrzymania przyłącza elektroenergetycznego, które jest w stanie zasilić kotły elektrodowe.

Transformacja polskiego ciepłownictwa systemowego to proces rozłożony na lata, ale nieunikniony. Odejście od węgla i przejście na niskoemisyjne źródła energii – takie jak gaz ziemny, biometan, biomasa czy technologie Power-to-Heat – to realna droga do poprawy efektywności, stabilizacji kosztów i ograniczenia emisji.

Firmy takie jak DUON mogą odegrać kluczową rolę w tym procesie – oferując nie tylko dostęp do nowoczesnych paliw gazowych, ale również wsparcie technologiczne i operacyjne.

Jeśli Twoja firma planuje modernizację ciepłowni i szuka optymalnych rozwiązań energetycznych –

Skontaktuj się z naszym doradcą i porozmawiajmy o możliwościach współpracy.

Źródła:

Przeczytaj również:

Raportowanie ESG – konieczność czy zbędna biurokracja? Jak wygląda rzeczywistość?

TPA w sektorze gazowym – jak działa dostęp stron trzecich do infrastruktury gazowej?

Wodór czy gaz ziemny? Porównanie kosztów i dostępności

Dostawy LNG – czym kierować się szukając nowego dostawcy gazu?

Kategorie
Dla firmy